Title: ΦΟΡΜΑ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Author: -
Last saved by: TOSHIBA1

ΣΧΕΔΙΟ  ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΜΕ Λ.Τ. ΚΑΣΤΡΙΟΥ                   ΕΙΣΗΓΗΤΗΣ: Β. ΧΑΛΙΚΙΑΣ
ΜΑΘΗΜΑ:ΦΥΣΙΚΗ       ΤΑΞΗ:Α ΛΥΚΕΙΟΥ     ΧΡΟΝΟΣ:26/01/04-1^η ώρα

•	Περιεχόμενο  μαθήματος: 
Νόμος της τριβής(1.3.7)-1 διδακτική ώρα -1 διδακτική ώρα

•	Διδακτικοί  στόχοι [Οι μαθητές στο τέλος της ώρας να είναι σε θέση]:
1 | Να διακρίνουν τη στατική τριβή από την τριβή ολίσθησης και να προσδιορίζουν τα όρια της στατικής τριβής.
2 | Να διατυπώνουν τους εμπειρικούς νόμους της τριβής ολίσθησης Τ και να τους συνοψίζουν με την εξίσωση Τ=μΝ, (όπου μ ο συντελεστής τριβής και Ν η κάθετη αντίδραση στην επιφάνεια).
3 | Να αναφέρουν φαινόμενα από την καθημερινή ζωή, στα οποία η τριβή παίζει καθοριστικό ρόλο.
4 | Να αναφέρουν παραδείγματα, στα οποία επιδιώκεται και επιτυγχάνεται ελάττωση(ή αύξηση) της τριβής.

•	‘Ιδέες’ των μαθητών [Κάποιοι μαθητές πιστεύουν ότι]:

--Δυσκολεύονται να παραδεχτούν ότι κατά την ευθύγραμμη ομαλή κίνηση ενός σώματος που σύρεται με δυναμόμετρο επάνω σε οριζόντιο επίπεδο, η ένδειξη του δυναμόμετρου δίνει την τιμή της τριβής ολίσθησης.
-- Κάποια  λάθη που γίνονται από  μαθητές έχουν σχέση με τη χρησιμοποίηση του τύπου F=μΝ ανεξάρτητα αν το σώμα ολισθαίνει ή όχι.  Θα πρέπει  να γίνει κατανοητό ότι στην περίπτωση της στατικής τριβής η τιμή της τριβής παίρνει οποιαδήποτε τιμή μεταξύ του μηδενός και της τιμής που προκύπτει από τον τύπο αυτό (που είναι και η μέγιστη τιμή της).
-- Άλλοι πάλι   μαθητές επειδή στα πρώτα παραδείγματα συνήθως η κάθετη δύναμη Ν ισούται με mg μένουν με την εντύπωση ότι πάντα συμβαίνει αυτό και συνεχίζουν να το εφαρμόζουν παντού όπου συναντήσουν τριβή θεωρώντας ότι η τριβή πάντα ισούται με μmg.

•	Φάσεις [Διδακτικές ενέργειες-Μαθησιακά έργα]:

•	Μελετάμε το πείραμα της εικόνας 1.3.16.Ασκούμε μια μικρή δύναμη μέσω του δυναμόμετρου, ώστε το ξύλινο παραλληλεπίπεδο να παραμείνει ακίνητο. Να σχεδιαστούν οι δυνάμεις που ασκούνται στο αντικείμενο αυτό και να εκφραστεί η συνθήκη ισορροπίας.(υπάρχει μία δύναμη-στατική τριβή-που αντιδρά στην προσπάθεια μας να θέσουμε σε κίνηση το αντικείμενο).Αυξάνοντας προοδευτικά τη δύναμη μέσω του δυναμόμετρου, το αντικείμενο αρχίζει να ολισθαίνει.(η ένδειξη του δυναμόμετρου κατά την έναρξη της ολίσθησης μας δίνει την τιμή της οριακής τριβής). Εναλλακτικά να γίνουν οι δραστηρ.1 και 2 του φύλλου εργασίας
•	Μελετάμε το πείραμα της εικόνας 1.3.17^α.Αν το αντικείμενο ολισθαίνει με σταθερή ταχύτητα, να εκφραστεί η συνθήκη ισορροπίας(σύμφωνα με τον πρώτο νόμο του Νεύτωνα)-Καταλήγουμε έτσι στην παραδοχή ύπαρξης της τριβής ολίσθησης και την υπολογίζουμε. Τονίζομε ότι το δυναμόμετρο μετρά την τριβή ολίσθησης τότε μόνο, όταν το αντικείμενο ολισθαίνει με σταθερή ταχύτητα.
•	Μελετάμε το πείραμα της εικόνας 1.3.17β. Συμπεραίνουμε ότι η τριβή ολίσθησης είναι ανάλογη με την κάθετη δύναμη με την οποία συμπιέζονται οι επιφάνειες.
•	Να γίνει η δραστηριότητα της σελίδας 123.Συμπαιρένουμε ότι η τριβή ολίσθησης εξαρτάται από τη φύση των τριβομένων επιφανειών ενώ είναι ανεξάρτητη από το εμβαδόν τους.
•	Συνοψίζουμε τους νόμους της τριβής με την εξίσωση Τ=μΝ (όπου μ= συντελεστής τριβής, που εξαρτάται από τη φύση των τριβόμενων επιφανειών και Ν= κάθετη δύναμη με την οποία συμπιέζονται οι επιφάνειες).
•	Ζητάμε από τους μαθητές να αναφέρουν περιπτώσεις  κατά τις οποίες επιδιώκεται ελάττωση  ή αύξηση των τριβών. (ορυκτέλαιο στις μηχανές αυτοκινήτων –αυλακώσεις στα λάστιχα των αυτοκινήτων).
•	 Επειδή συνήθως αναφέρεται ότι “ οι δυνάμεις τριβής πάντοτε αντιτίθενται στην κίνηση“ χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις, οι μαθητές θεωρούν ότι η λέξη “κίνηση” , αναφέρεται στην κίνηση του σώματος πάνω στο οποίο ασκείται η δύναμη τριβής. Με αυτή την έννοια η αντίληψη αυτή δεν είναι πάντα σωστή. Η αλήθεια είναι ότι πάντοτε οι δυνάμεις τριβής στην επιφάνεια επαφής δύο στερεών σωμάτων αντιτίθενται στην ολίσθηση των επιφανειών, σε πολλές περιπτώσεις όμως της καθημερινής εμπειρίας, η δύναμη τριβής επιταχύνει το κινούμενο σώμα. Για παράδειγμα η δύναμη της τριβής  που ασκείται από το έδαφος στα παπούτσια μας, καθώς βαδίζουμε, μας επιταχύνει. Το ίδιο γίνεται με τη δύναμη τριβής που ασκείται από το οδόστρωμα στα λάστιχα του αυτοκινήτου και το επιταχύνει. Θα πρέπει με κάποια παραδείγματα  να προφτάσουμε κάποιες τέτοιου είδους παρανοήσεις.

•	Εργασίες για εμπέδωση
Ερωτήσεις 6, 7, 29, 30, 37, 50.  Προβλήματα 9, 11, 12, 13, 23.

•	Φύλλο εργασίας

1. Προσπαθήστε  με το χέρι σας να μετακινήσετε το θρανίο σας. Αυξάνετε την προσπάθεια σας διαρκώς. Περιγράψτε τα αποτελέσματα των ενεργειών σας. Προσπαθήστε να τα συνδυάσετε με τους νόμους του Newton.
…………………………………………………………………………………………………………………..………
………………………………………………………………………………………………………………………….
Καταλήγετε σε κάποιο συμπέρασμα;
……………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………

2. Συνδέουμε το δυναμόμετρο και αρχίζουμε να τραβάμε σιγά - σιγά το αντικείμενο αυξάνοντας διαρκώς την 
προσπάθεια μας. Παράλληλα παρακολουθούμε τις ενδείξεις του δυναμόμετρου.
Α)Τι διαπιστώνετε; (προσπαθήστε να περιγράψετε όσο πιο λεπτομερώς τις παρατηρήσεις σας)
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
  Β) Γυρίζουμε το αντικείμενο ώστε να εφάπτεται στο τραπέζι η πιο μικρή πλευρά του. Επαναλαμβάνουμε τη 
διαδικασία. Συγκρίνουμε το αποτέλεσμα με τα προηγούμενα.
……………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………
  Γ) Επαναφέρουμε το σώμα στην αρχική του τοποθέτηση και επάνω του βάζουμε ένα άλλο ίδιο αντικείμενο. 
Επαναλαμβάνουμε τη διαδικασία. Συγκρίνουμε τις ενδείξεις των δυναμόμετρων σε όλες τις περιπτώσεις.
Μήπως μπορούμε να καταλήξουμε σε κάποιο συμπέρασμα;
……………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………………………………………………
Δ) Επαναλαμβάνουμε το πρώτο πείραμα, τοποθετώντας το σώμα σε ένα γυαλί. Τι παρατηρούμε;  
……………………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………………….
Πως μεταβλήθηκε η κατάσταση;
………………………………………………………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………………………………………………….

Κριτήριο αξιολόγησης 

1)   Τι σημαίνει στατική και τι κινητική τριβή(ή τριβή ολίσθησης);
………………………………………………………………………………………………………………………………
……………………………………………………….……………………………………………………………………
…………………………………………………………………….………………………………………………………

2)    Γιατί είναι δυσκολότερο να ολισθήσει ένα κιβώτιο πάνω σε ένα πάτωμα από τη θέση ηρεμίας παρά να κρατηθεί σε κίνηση αφού έχει αρχίσει να ολισθαίνει;
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….………………………………………………………………………………..……

3)   Αν η δύναμη τριβής που ασκείται σε ένα σώμα που ολισθαίνει είναι 10Ν, πόση δύναμη πρέπει να δράσει επάνω του για να συνεχίσει να έχει σταθερή ταχύτητα;
…………………………………………………………………………………… ………………………….

Στην περίπτωση αυτή ποια είναι η ολική δύναμη;
……………………………………………………………………………………………………………….

Ποια είναι η επιτάχυνση; 
………………………………………………………………………………..

4)   Πόση δύναμη πρέπει να ασκήσουμε σε ένα σώμα που βρίσκεται σε οριζόντιο επίπεδο για να το μετακινήσουμε;
…………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………..